top of page
sterne-rauch-nebel-hintergrund.jpg
  • Zdj─Öcie autoraniezastarapanna

Coaching - kto stawia pytania, kto udziela odpowiedzi? ­čĄö

Zaktualizowano: 9 mar

W potocznym dyskursie funkcjonuje i miewa si─Ö ┼Ťwietnie do┼Ť─ç powszechna szydera z coachingu, kt├│ra w jakim┼Ť stopniu bierze si─Ö na pewno z wypaczonego wyobra┼╝enia o tym, czym coaching jest. Z potrzeby serca spr├│buj─Ö wi─Öc obja┼Ťni─ç, na czym taki proces polega, z czym si─Ö wi─ů┼╝e i do czego zmierza. Za pomoc─ů prostego i efektywnego zarazem coachingowego narz─Ödzia postaram si─Ö pokaza─ç, jak du┼╝─ů warto┼Ť─ç i nieoczekiwane wnioski mo┼╝na dla siebie wynie┼Ť─ç nawet z bardzo powierzchownej refleksji na temat w┼éasnych d─ů┼╝e┼ä i priorytet├│w, je┼╝eli tylko si─Ö j─ů podejmie.


Mo┼╝na by powiedzie─ç, ┼╝e coaching tym w┼éa┼Ťnie jest: zewn─Ötrznie moderowanym (przez coacha) procesem, w kt├│rym klient podejmuje refleksj─Ö - na ile pog┼é─Öbion─ů, to rzecz otwarta - na temat swoich pragnie┼ä, d─ů┼╝e┼ä, marze┼ä; stoj─ůcych za nimi potrzeb, nawyk├│w, przekona┼ä, warto┼Ťci, wierze┼ä; a nast─Öpnie na tej podstawie przek┼éada now─ů ┼Ťwiadomo┼Ť─ç wszystkich powy┼╝szych na plan dalszego dzia┼éania, po uprzednim zweryfikowaniu alternatywnych opcji i ┼Ťwiadomym zadecydowaniu, kt├│ra z nich b─Ödzie dla niego najlepsza w jego bie┼╝─ůcym teraz.


To by┼éo bardzo d┼éugie zdanie, podrzuc─Ö wi─Öc jeszcze og├│lnie uznan─ů i bardzo trafn─ů, a przy tym zwi─Öz┼é─ů definicj─Ö Ma┼égorzaty Sidor-Rz─ůdkowskiej: coaching to sztuka wspierania ludzi pragn─ůcych przekszta┼éca─ç marzenia w cele i podejmowa─ç wysi┼éek ich realizacji.


Proces coachingu mo┼╝na by zwizualizowa─ç jako udanie si─Ö z klientem na wsp├│ln─ů wycieczk─Ö po jego wewn─Ötrznym ┼Ťwiecie, bez za┼éo┼╝e┼ä co do tego, co tam znajdziemy, z otwarto┼Ťci─ů na uzyskiwane informacje. Prawdziwy sens tego procesu ujawnia si─Ö wtedy, kiedy klient przyjmie, ┼╝e zawsze czego┼Ť o sobie nie wie, zawsze ma w sobie rzeczy do odkrycia i jest ich ciekawy, gotowy przyj─ů─ç je do wiadomo┼Ťci, uzna─ç i zaadaptowa─ç w nowym systemie funkcjonowania, nad kt├│rym w┼éa┼Ťnie pracuje.


Wchodz─ůc do tej rzeki, warto by─ç przygotowanym na to, ┼╝e dopiero si─Ö oka┼╝e, dok─ůd prowadzi jej nurt. Uwa┼╝na weryfikacja osobistych wierze┼ä i motyw├│w prowadzi czasami do niespodziewanych, a nawet niewygodnych i trudnych do uznania wniosk├│w. Nieraz sprzecznych z tym, co przyjmowali┼Ťmy na sw├│j temat jako powierzchown─ů, zinternalizowan─ů gdzie┼Ť, kiedy┼Ť prawd─Ö, kt├│ra po bli┼╝szych ogl─Ödzinach okazuje si─Ö niekiedy niczym wi─Öcej ni┼╝ skrz─Ötnie wci┼Ťni─Ötym sobie kitem.


Coach m─ůci wod─Ö i challengeÔÇÖuje perspektywy


Zadaniem coacha w tym procesie jest postawienie odpowiednio przemy┼Ťlanych pyta┼ä, kt├│re powinny poszerzy─ç perspektyw─Ö klienta, czasami j─ů odwr├│ci─ç, niekiedy podwa┼╝y─ç, zwr├│ci─ç uwag─Ö na pomijane aspekty, zweryfikowa─ç mo┼╝liwo┼Ťci i zasoby. Wspomniana wcze┼Ťniej otwarto┼Ť─ç jest tu absolutnie niezb─Ödnym elementem, poniewa┼╝ sprowadza si─Ö to cz─Östo do grzebania w niewygodnych w─ůtkach, u┼Ťwiadamiania sobie w┼éasnych zaniedba┼ä czy przek┼éama┼ä. A zatem otwarto┼Ť─ç, ale tak┼╝e odwaga i wola zaj─Öcia si─Ö niewygodnym, kt├│re niemal na pewno wyp┼éynie.


W coachingu przyjmujemy za┼éo┼╝enie, ┼╝e klient ju┼╝ ma zasoby i odpowiedzi, a w procesie nie tyle je wypracowujemy, wymy┼Ťlamy czy nabywamy, co raczej ich szukamy i ujawniamy je. Przedzieramy si─Ö przez filtry nieszczero┼Ťci, dekonstruujemy g┼éadkie i krzywe p├│┼éprawdy. Aby zrobi─ç to efektywnie, klient musi mie─ç ju┼╝ do pewnego stopnia wypracowan─ů zdolno┼Ť─ç do szczerej autorefleksji, a najlepiej pog┼é─Öbion─ů samo┼Ťwiadomo┼Ť─ç, na przyk┼éad w wyniku odbytej ju┼╝ psychoterapii czy innych proces├│w rozwojowych. Mo┼╝e jej te┼╝ nie mie─ç, ale musi by─ç na ni─ů nastawiony.


Dochodzimy tu do sedna misji, jaka w moim osobistym wyobra┼╝eniu stoi za coachingiem i spowodowa┼éa, ┼╝e wybra┼éam si─Ö tym zajmowa─ç: w efekcie takiego procesu klient ma wiedzie─ç, co i po co robi w ┼╝yciu, dok─ůd go to zaprowadzi i dlaczego chce tam by─ç. Coaching w najg┼é─Öbszym wydaniu mo┼╝na postrzega─ç jako proces poszukiwania wewn─Ötrznej sp├│jno┼Ťci i harmonizowania rozproszonych cz─Ö┼Ťci siebie.


Coaching jako droga do siebie


Dzia┼éaj─ůc na ┼╝yciowym autopilocie, zakodowanym na og├│┼é spo┼éecznie i kulturowo, b┼é─ůdzimy cz─Östo po nie swoich ┼Ťcie┼╝kach, nie swoich warto┼Ťciach i priorytetach, d─ů┼╝─ůc do spe┼éniania nie swoich oczekiwa┼ä i potrzeb, kieruj─ůc si─Ö uniwersalnymi frazesami. Nie spos├│b nie zgodzi─ç si─Ö z og├│lnym twierdzeniem, ┼╝e ┼Ťwiat pe┼éen jest iluzorycznych kreacji i pozoranctwa. Nie zawsze stoj─ů za tym kalkulacje i wyrachowana intencja, cz─Östo (a by─ç mo┼╝e nawet cz─Ö┼Ťciej) chodzi w┼éa┼Ťnie o zmylenie samego siebie tam, gdzie bezpieczniej jest nie si─Öga─ç ┼Ťwiadomo┼Ťci─ů; w gr─Ö wchodzi oczywi┼Ťcie r├│wnie┼╝ zwyk┼éa gnu┼Ťno┼Ť─ç intelektualna, ale nad tym zmartwieniem nie b─Öd─Ö si─Ö pochyla─ç zanadto.


Do┼Ť─ç powszednim do┼Ťwiadczeniem spo┼éecznym jest ┼Ťcieranie si─Ö powierzchownych kreacji, kt├│re oferuj─ů jakie┼Ť wyetykietowane, skr├│cone ÔÇťcoÔÇŁ, bez stoj─ůcych za nimi ÔÇťdlaczegoÔÇŁ. Widz─Ö takie kreacje jako odtwarzanie zastanego i nazywam je radykalnym sp┼éyceniem do┼Ťwiadczenia ┼╝ycia. Sensu ┼╝ycia pr─Ödzej idzie si─Ö doszuka─ç w intencjonalnym przetworzeniu zastanego i udzieleniu sobie w┼éasnych odpowiedzi o tym, co i dlaczego jest moje i dla mnie wa┼╝ne oraz jak mog─Ö tam dotrze─ç. Tego rodzaju wnioski s─ů w┼éa┼Ťnie po┼Ťrednim celem coachingu.


Jako aposto┼éka pog┼é─Öbionej samo┼Ťwiadomo┼Ťci zach─Öcam ka┼╝dego zawsze i wsz─Ödzie, aby z odwag─ů poszukiwa─ç swoich odpowiedzi w sobie r├│wnie┼╝ tam (a czasami nawet - przede wszystkim tam), gdzie nam si─Ö te odpowiedzi nie podobaj─ů i uciekamy od ich udzielania. Je┼╝eli na czym┼Ť si─Ö zacietrzewiamy, to znaczy na og├│┼é, ┼╝e w┼éa┼Ťnie tam warto szuka─ç swoich niesp├│jno┼Ťci. Op├│r to bardzo cenny drogowskaz.


Wspomniane niesp├│jno┼Ťci dotycz─ů kolejnych wymiar├│w siebie: co o sobie my┼Ťl─Ö, w co o sobie wierz─Ö, co na sw├│j temat czuj─Ö, jak to filtruj─Ö i przejawiam na zewn─ůtrz. Do┼Ť─ç powszechn─ů tendencj─ů jest deklarowanie rzeczy niezgodnych z czynami, podejmowanie dzia┼éa┼ä niezgodnych z deklaracjami, deklarowanie rzeczy niezgodnych z rzeczywistymi przekonaniami i uczuciami, zakrzywianie rzeczywisto┼Ťci p├│┼éprawdami. ┼üatwo si─Ö pogubi─ç w takich zamotanych spiralach przek┼éama┼ä i autosabota┼╝y. Przede wszystkim dla najlepiej rozumianego w┼éasnego dobra warto jest robi─ç z nimi porz─ůdek na bie┼╝─ůco.


Rama problemu ­čĹë rama celu


Cho─ç oczywi┼Ťcie zapraszam do wsp├│┼épracy, to wierz─Ö g┼é─Öboko, ┼╝e ka┼╝dy sam dla siebie mo┼╝e by─ç najlepszym coachem, przynajmniej po osi─ůgni─Öciu pewnego pu┼éapu autouwa┼╝no┼Ťci.


W uj─Öciu praktycznym coaching jest prac─ů na celach, kt├│re na pocz─ůtku klient musi sobie zwykle wyklarowa─ç z nazwanego problemu czy marzenia. Je┼╝eli na sesj─Ö przychodzi z problemem, coach poprzez pytania powinien mu pom├│c ÔÇťprzeramowa─çÔÇŁ ten problem w cel. Chodzi o to, aby skoncentrowa─ç uwag─Ö na potrzebach i rozwi─ůzaniach, a nie deficytach. Taka zmiana perspektywy ma fundamentalne znaczenie dla jako┼Ťci naszej motywacji do dzia┼éania.


Dlatego je┼╝eli klient przychodzi z takim problemem, ┼╝e - na przyk┼éad - boi si─Ö i┼Ť─ç do szefa z wnioskiem o podwy┼╝k─Ö, g┼é├│wnym zadaniem powinno by─ç przeramowanie tego problemu w cel, po uprzednim zbadaniu, co tak w┼éa┼Ťciwie si─Ö za nim kryje.


Pytania na sesji by┼éyby oczywi┼Ťcie indywidualnie kontekstowane, jednak mia┼éyby za zadanie ustali─ç takie rzeczy jak:


Ô欴ŞĆ Kt├│ry wymiar tej sytuacji jest zasadniczym problemem? (strach, szef, podwy┼╝ka?)

Ô欴ŞĆ Od jak dawna ten problem jest w polu uwagi, jak d┼éugo klient si─Ö z nim mierzy?

Ô欴ŞĆ Z czego wynika ten problem, co lub kto za nim stoi? (czy kogo┼Ť lub co┼Ť mo┼╝na ÔÇ×obwini─çÔÇŁ?)

Ô欴ŞĆ Jak powa┼╝na jest ta sytuacja, jak powa┼╝ny jest to problem?

Ô欴ŞĆ Jak klient si─Ö z nim czuje, z jakimi emocjami si─Ö ten problem wi─ů┼╝e?

Ô欴ŞĆ Dlaczego dot─ůd sobie z nim nie poradzi┼é?


Mog┼éoby si─Ö na przyk┼éad okaza─ç, ┼╝e w istocie nie chodzi o strach przed p├│j┼Ťciem do szefa z wnioskiem o podwy┼╝k─Ö, ale o to, ┼╝e klient pracuje poni┼╝ej kompetencji i chcia┼éby zmieni─ç zaj─Öcie.


Albo mog┼éoby si─Ö okaza─ç, ┼╝e ma zani┼╝one poczucie w┼éasnej warto┼Ťci i nie wierzy, ┼╝e w og├│le m├│g┼éby zarabia─ç wi─Öcej.


Lub ┼╝e szef jest mobberem, ale klient unika zmian i wola┼é dot─ůd znosi─ç szykany, ni┼╝ szuka─ç innej pracy, lub w obawie przed konfrontacj─ů nie chcia┼é rozwi─ůzywa─ç problemu na ┼Ťcie┼╝ce formalnej, lub sto tysi─Öcy innych scenariuszy, z kt├│rych niekoniecznie tylko jeden by┼éby prawdziwy, ale w procesie dzia┼éamy na takiej warstwie, na kt├│r─ů klient jest gotowy i otwarty.


Cokolwiek by si─Ö tu nie okaza┼éo - mo┼╝emy przej┼Ť─ç do przeramowania problemu w cel poprzez ustalenie:


Ôťů Czego klient chcia┼éby w zamian? Jak chcia┼éby, aby sytuacja wygl─ůda┼éa?

Ôťů Jak b─Ödzie si─Ö czu┼é w takiej oczekiwanej sytuacji?

Ôťů Jakie inne korzy┼Ťci przyniesie oczekiwana sytuacja, co jeszcze si─Ö poprawi?

Ôťů Kt├│re z jego umiej─Ötno┼Ťci, cech, kompetencji, talent├│w czy kontakt├│w mog─ů mu pom├│c w doprowadzeniu do oczekiwanej sytuacji?

Ôťů W jakich innych podobnych sytuacjach odni├│s┼é sukces? Jakie strategie i zasoby by┼éy pomocne?

Ôťů Jaki zrobi pierwszy krok, aby zmieni─ç sytuacj─Ö zgodnie ze swoim oczekiwaniem?


Kogo mierzi chęć sięgania wyżej i głębiej?


Powy┼╝sze pytania s─ů oczywi┼Ťcie og├│lne, techniczne - mog─ů by─ç jednak pomocne w podj─Öciu indywidualnej refleksji nad k┼éopotliwym zagadnieniem. Ich zadaniem jest przetransformowanie perspektywy, pokazanie klientowi my┼Ťlenia w kategoriach celu zamiast problemu.


Po takim zbadaniu wierzcho┼éka g├│ry lodowej mo┼╝na przyst─ůpi─ç do dalszej pracy, czyli zweryfikowa─ç kolejne wymiary takiego zagadnienia. Ustali─ç, na czym klientowi zale┼╝y najbardziej, jakie widzi sposoby na osi─ůgniecie tego oraz jakie dzia┼éania ostatecznie zaplanuje, aby zrealizowa─ç ustalony w toku pracy d┼éugoterminowy cel.


A nast─Öpnie zadaniem klienta jest przyst─ůpi─ç do dzia┼éania i po kawa┼éku materializowa─ç now─ů rzeczywisto┼Ť─ç.


Rzeczywisto┼Ť─ç wewn─Ötrzn─ů mo┼╝emy modyfikowa─ç dok┼éadnie tak, jak zewn─Ötrzn─ů. Osobowo┼Ť─ç i przekonania mo┼╝emy rze┼║bi─ç, ulepsza─ç i upraktycznia─ç tak, jak mo┼╝emy to robi─ç ze swoim cia┼éem i fizjonomi─ů. Jeste┼Ťmy plastyczni we wszystkich swoich wymiarach - czy chodzi o cia┼éo, umys┼é, konstrukcj─Ö psychologiczn─ů czy szerzej i metaforyczniej: dusz─Ö.


Od jako┼Ťci i zakresu naszej wewn─Ötrznej autokomunikacji zale┼╝y standard, po jaki si─Ögamy na zewn─ůtrz. A do wyj─ůtkowo ciekawych wniosk├│w mog─ů prowadzi─ç obserwacje standard├│w tych wyszydzaczy, kt├│rzy pokpiwaj─ů z r├│┼╝nych form rozwoju osobistego najg┼éo┼Ťniej ­čśĆ

Comments


Commenting has been turned off.
bottom of page